Sự phát triển nhanh chóng của việc khám, tư vấn và chăm sóc sức khỏe từ xa - Telemedicine đang tạo ra những yêu cầu mới đối với nhân viên y tế. Đặc biệt, giai đoạn người bệnh vừa xuất viện và trở về nhà là thời điểm dễ xảy ra sai sót về thuốc, thiếu thông tin theo dõi và gián đoạn quá trình chăm sóc. Vì vậy, bác sĩ không chỉ cần có kỹ năng giao tiếp lâm sàng mà còn phải biết cách khai thác thông tin, tư vấn, theo dõi và đánh giá người bệnh hiệu quả thông qua nền tảng trực tuyến.

Một nghiên cứu được thực hiện tại NYU Langone đã xây dựng chương trình mô phỏng Telemedicine ngay trong môi trường làm việc thực tế của bác sĩ nội trú. Điểm nổi bật của chương trình là sử dụng người bệnh chuẩn hóa (Standardized Patient – SP) đóng vai người bệnh vừa xuất viện và thực hiện các buổi khám trực tuyến với bác sĩ nội trú như một cuộc hẹn thực tế.

Các nhóm kỹ năng được đánh giá

Nghiên cứu xây dựng bảng kiểm đánh giá dựa trên hành vi quan sát được, tập trung vào 5 nhóm năng lực:

• Khai thác thông tin: đặt câu hỏi phù hợp, lắng nghe và làm rõ thông tin người bệnh cung cấp.
• Xây dựng mối quan hệ: thể hiện sự quan tâm, đồng cảm, giao tiếp bằng ngôn ngữ dễ hiểu và tạo sự tin tưởng.
• Giáo dục và tư vấn: kiểm tra mức độ hiểu của người bệnh, giải thích thông tin và cùng người bệnh xây dựng kế hoạch chăm sóc.
• Kỹ năng đặc thù của Telemedicine: sử dụng hiệu quả camera, giao tiếp qua màn hình, khai thác thông tin bằng hình ảnh và phối hợp với người bệnh để thực hiện thăm khám từ xa.
• Kỹ năng chuyển tiếp chăm sóc: theo dõi triệu chứng sau xuất viện, đối chiếu thuốc, xác định các xét nghiệm cần theo dõi và kiểm tra lịch hẹn chuyên khoa.

Kết quả:

Chương trình có sự tham gia của 42 bác sĩ nội trú, thực hiện tổng cộng 79 lượt gặp SP. Kết quả cho thấy người học có năng lực tương đối tốt ở các kỹ năng giao tiếp cơ bản. Tuy nhiên, những kỹ năng đặc thù của Telemedicine, giáo dục – tư vấn và chuyển tiếp chăm sóc vẫn còn nhiều hạn chế.

Đáng chú ý, bác sĩ nội trú năm thứ hai có kết quả tốt hơn năm thứ nhất ở các nhóm kỹ năng Telemedicine, tư vấn và chuyển tiếp chăm sóc. Trong số những người tham gia cả hai tình huống mô phỏng, kết quả ở lần thứ hai cũng được cải thiện rõ rệt. Ngoài ra, 94% người học tham gia khảo sát cho rằng chương trình giúp họ nâng cao kỹ năng Telemedicine.

Ý nghĩa đối với đào tạo mô phỏng y khoa

Nghiên cứu cho thấy đào tạo Telemedicine không nên chỉ dựa vào lý thuyết hoặc phản hồi không cấu trúc. Việc đưa SP vào chính môi trường làm việc của người học giúp tạo ra tình huống có tính chân thực cao, đồng thời cho phép giảng viên đánh giá những hành vi cụ thể và cung cấp phản hồi ngay sau buổi thực hành.

Đây cũng là hướng tiếp cận có giá trị đối với các Trung tâm Mô phỏng Y khoa, khi có thể kết hợp SP, hồ sơ bệnh án điện tử giả lập, nền tảng Telemedicine và bảng kiểm đánh giá năng lực để xây dựng các tình huống đào tạo sát với thực tế lâm sàng.

Kết luận

Mô phỏng người bệnh chuẩn hóa trong môi trường Telemedicine là một phương pháp tiềm năng giúp người học phát triển các năng lực cần thiết cho chăm sóc người bệnh từ xa. Quan trọng hơn, phương pháp này chuyển đào tạo từ việc “biết cách thực hiện” sang thực sự thực hành, được quan sát, đánh giá và cải thiện kỹ năng trong bối cảnh lâm sàng gần với thực tế. Đây là một hướng phát triển đáng chú ý trong đào tạo nhân lực y tế hiện đại.

Tài liệu tham khảo

Sartori, D. J., Heller, R., Park, H., Zabar, S., & Hayes, R. W. (2026). Implementation of a workplace-based telemedicine simulation program to assess clinical skills after transitions of care. Journal of Graduate Medical Education, 18(4), 464–469. https://doi.org/10.4300/JGME-D-25-00644.1

Việc tổng hợp nội dung và hình ảnh minh họa của bài viết được hỗ trợ bởi AI

Trung tâm Thực hành Mô phỏng Y khoa https://cmp.duytan.edu.vn/trung-tam-mo-phong-y-khoa

Tác giả: CN. Lê Thị Hoa

Người duyệt bài: ThS.BS. Nguyễn Hoàng Quỳnh Mai

Người đăng bài: CN. Lê Thị Hoa