star twitter facebook envelope linkedin youtube alert-red alert home left-quote chevron hamburger minus plus search triangle x

CÔNG NGHỆ PHẢN HỒI XÚC GIÁC TRONG MÔ PHỎNG NHA KHOA


Trong đào tạo nha khoa, độ chính xác của thao tác phụ thuộc không chỉ vào quan sát mà còn vào khả năng kiểm soát lực tay, độ sâu và hướng của dụng cụ. Bên cạnh thực hành trên mô hình hàm truyền thống, công nghệ phản hồi xúc giác (haptic feedback) cho phép người học cảm nhận lực cản khi thực hiện thủ thuật trên mô hình số và nhận thông tin về sai lệch thao tác [1,2].

Liệu công nghệ này đã chứng minh được hiệu quả vượt trội so với đào tạo truyền thống?

Hình 1. Thiết bị và phòng thực hành mô phỏng nha khoa xúc giác trong nghiên cứu của Bosc và cộng sự [2] (CC BY 4.0).

1. Mô phỏng phản hồi xúc giác

Hệ thống mô phỏng kết hợp môi trường răng hàm mặt ảo với thiết bị tạo cảm giác lực. Khi thao tác, người học có thể nhận phản hồi về lực cản và những chỉ số như vị trí, độ sâu hoặc góc thực hiện. Khả năng luyện tập lặp lại và theo dõi sai lệch là điểm bổ sung so với mô hình vật lý thông thường [1,2].

2. Bằng chứng từ các nghiên cứu tổng quan

Corvalan-Diaz và cộng sự (2026) tổng hợp 18 bài tổng quan hệ thống về thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) và công nghệ xúc giác trong đào tạo nha khoa; 11/18 bài đề cập công nghệ xúc giác. Nhiều tổng quan ghi nhận kết quả thuận lợi về phát triển kỹ năng vận động, đặc biệt ở nha khoa phục hồi và phục hình, cùng đánh giá tích cực từ sinh viên [1].

Tuy nhiên, chỉ 3/18 tổng quan được đánh giá có độ tin cậy cao theo AMSTAR 2. Các nghiên cứu khác biệt về thiết bị, cách đánh giá và thời gian theo dõi; bằng chứng về duy trì kỹ năng và chuyển giao sang thực hành lâm sàng còn hạn chế [1].

3. Thử nghiệm trên sinh viên: kết quả chưa đồng nhất

Bosc và cộng sự (2026) phân ngẫu nhiên 68 sinh viên nha khoa năm thứ ba vào bốn nhóm (17 người/nhóm): thực hành trên mô hình hàm, mô phỏng xúc giác, hoặc kết hợp hai phương pháp theo hai trình tự khác nhau. Nghiên cứu đánh giá độ chính xác đặt implant, thời gian thao tác và cảm nhận người học [2].

Kết quả không ghi nhận khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa các nhóm về sai lệch vị trí, góc đặt implant hay thời gian thực hiện (p > 0,05). Nhóm sử dụng mô phỏng xúc giác trước khi thực hành trên mô hình hàm có một số chỉ số thuận lợi hơn về mặt số học, nhưng chưa đủ cơ sở kết luận ưu thế. Người học đánh giá tích cực về cả hai hình thức thực hành [2].

4. Vai trò trong chương trình đào tạo nha khoa

Dữ liệu hiện có ủng hộ việc xem mô phỏng xúc giác là phương tiện bổ trợ thực hành tiền lâm sàng, nhất là khi cần luyện kỹ năng vận động tinh và phản hồi định lượng. Việc lựa chọn cần dựa vào mục tiêu kỹ năng, điều kiện thiết bị, hướng dẫn của giảng viên và đánh giá kết quả thực hành; chưa thể xem công nghệ này là phương án thay thế toàn bộ mô hình hàm hoặc trải nghiệm lâm sàng [1,2].

Tài liệu tham khảo

[1] Corvalan-Diaz C, Havellas W, Miletic V. Effects of Virtual Reality, Augmented Reality and Haptic Technology Versus Conventional Training on Dental Education Outcomes: An Umbrella Review. Eur J Dent Educ. 2026. DOI: 10.1111/eje.70219.

[2] Bosc S, Aloy-Prósper A, Fuster Torres MA, et al. Haptic versus conventional training in undergraduate implantology education: a randomized controlled pilot study. Front Oral Health. 2026;7:1938209. DOI: 10.3389/froh.2026.1938209.

 

Trung tâm Thực hành Mô phỏng Y khoa: https://cmp.duytan.edu.vn/trung-tam-mo-phong-y-khoa

Việc tổng hợp nội dung và thiết kế bài viết được hỗ trợ bởi AI.

 

Tác giả: ThS.BS. Nguyễn Đình Tùng

Người duyệt bài: ThS.BS. Nguyễn Hoàng Quỳnh Mai

Người đăng bài: CN. Lê Thị Hoa