Một trong những khái niệm quan trọng trong thiết kế hoạt động mô phỏng là fidelity (độ trung thực của mô phỏng). Tùy vào mức độ giống với thực tế lâm sàng, các mô hình mô phỏng có thể được chia thành độ mô phỏng có độ trung thực thấp, trung bình và cao. Việc lựa chọn mức độ trung thực phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa hiệu quả đào tạo cũng như chi phí triển khai.

 

Hình 1. Mô hình SimMan toàn thân có độ trung thực cao, mô hình cánh tay tiêm tĩnh mạch có độ trung thực thấp

Khái niệm Độ trung thực trong mô phỏng y khoa

Trong giáo dục mô phỏng, độ trung thực được hiểu là mức độ mà một hoạt động mô phỏng có thể tái hiện lại thực tế lâm sàng. Độ trung thực không chỉ liên quan đến thiết bị hoặc mô hình sử dụng, mà còn bao gồm môi trường, kịch bản lâm sàng và trải nghiệm tâm lý của người học. Các nhà nghiên cứu cho rằng độ trung thực có thể được xem xét dưới nhiều khía cạnh khác nhau, bao gồm:

• Độ trung thực về mặt vật lý: mức độ giống về hình thức và chức năng của thiết bị mô phỏng so với cơ thể người thật.
• Độ trung thực về mặt khái niệm: mức độ hợp lý của kịch bản lâm sàng và diễn biến sinh lý bệnh trong mô phỏng.
• Độ trung thực về mặt tâm lý: mức độ mà người học cảm nhận tình huống mô phỏng giống với thực tế lâm sàng.

Tùy vào mục tiêu đào tạo, các trung tâm mô phỏng có thể lựa chọn mức độ trung thực khác nhau để đạt hiệu quả học tập tối ưu [1].

Mô phỏng độ trung thực thấp

Mô phỏng độ trung thực thấp (LFS) thường bao gồm các mô hình đơn giản hoặc các thiết bị mô phỏng cơ bản, ví dụ như: mô hình cánh tay tiêm tĩnh mạch, mô hình tập khâu vết thương, mô hình đặt ống thông, mô hình tập nghe tim phổi.

Ưu điểm lớn nhất của mô phỏng độ trung thực thấp là chi phí thấp, dễ triển khai và cho phép lặp lại nhiều lần. Điều này đặc biệt phù hợp trong giai đoạn đầu của quá trình đào tạo khi sinh viên cần làm quen với các kỹ năng thủ thuật cơ bản.

Nhiều nghiên cứu cho thấy mô phỏng độ trung thực thấp có thể mang lại kết quả học tập tương đương với mô phỏng độ trung thực cao đối với các kỹ năng cơ bản, chẳng hạn như khâu da hoặc đặt đường truyền tĩnh mạch [3].

Mô phỏng độ trung thực cao

Mô phỏng độ trung thực cao (HFS) sử dụng các hình nộm mô phỏng hoặc hệ thống mô phỏng tiên tiến có khả năng tái hiện các dấu hiệu sinh lý và phản ứng lâm sàng phức tạp. Ví dụ, mô hình có thể thở, phản ứng với thuốc, mô phỏng tình trạng sốc, ngừng tim hoặc suy hô hấp, tích hợp màn hình theo dõi sinh hiệu và thiết bị hồi sức.

Nhờ mức độ chân thực cao, mô phỏng độ trung thực cao cho phép người học tham gia vào các tình huống lâm sàng phức tạp như: hồi sức tim phổi, xử trí cấp cứu đa chấn thương, cấp cứu sản khoa, quản lý bệnh nhân nguy kịch.

Các nghiên cứu tổng quan cho thấy mô phỏng độ trung thực cao có thể cải thiện kỹ năng thủ thuật và khả năng xử trí các tình huống lâm sàng phức tạp, đặc biệt trong các lĩnh vực như cấp cứu, gây mê hoặc sản khoa [3]. Ngoài ra, mô phỏng độ trung thực cao còn giúp tăng sự tự tin của sinh viên khi đối mặt với các tình huống lâm sàng thực tế [3].

Lựa chọn mức độ trung thực phù hợp

Các chuyên gia giáo dục mô phỏng khuyến nghị rằng việc lựa chọn mức độ trung thực nên dựa trên các yếu tố sau:

1. Mục tiêu học tập
Nếu mục tiêu là luyện tập kỹ năng thủ thuật cơ bản, mô phỏng độ trung thực thấp thường là lựa chọn phù hợp. Nếu mục tiêu là quản lý tình huống lâm sàng phức tạp, mô phỏng độ trung thực cao có thể mang lại hiệu quả cao hơn [2].

2. Trình độ người học
Sinh viên năm đầu thường bắt đầu với mô phỏng độ trung thực thấp trước khi chuyển sang mô phỏng độ trung thực cao trong các giai đoạn đào tạo nâng cao.

3. Tài nguyên và chi phí
Mô phỏng độ trung thực cao thường có chi phí mua sắm, bảo trì và vận hành cao. Vì vậy, nhiều trung tâm mô phỏng áp dụng mô hình đào tạo theo cấp độ đào tạo:

• Mô phỏng độ trung thực thấp cho kỹ năng cơ bản
• Mô phỏng độ trung thực cao cho tình huống lâm sàng phức tạp

Cách tiếp cận này giúp cân bằng giữa hiệu quả đào tạo và chi phí triển khai [2].

 

Tài liệu tham khảo:

1. Faculty Simulation Toolkit – Fidelity in Simulation
   https://ecampusontario.pressbooks.pub/facultysimulationtoolkit/chapter/chapter-1-fidelity/
2. HealthySimulation – Choosing the Right Clinical Simulation Fidelity
   https://www.healthysimulation.com/how-to-choose-right-clinical-simulation-fidelity/
3. Ramah U., Keenoo B. (2025). High-Fidelity Simulators in Undergraduate Medical Education: A Systematic Review. Cureus.

Trung tâm Thực hành Mô phỏng Y khoa: https://cmp.duytan.edu.vn/trung-tam-mo-phong-y-khoa

 

Tác giả: ThS.BS. Nguyễn Đình Tùng

Người duyệt bài: ThS.BS. Nguyễn Hoàng Quỳnh Mai

Người đăng bài: CN. Lê Thị Hoa