Trong đào tạo y khoa, câu chuyện về "phản hồi" (feedback) luôn tồn tại những mâu thuẫn dai dẳng. Mặc dù đã có vô số hướng dẫn về cách đưa ra lời khuyên, sinh viên y khoa vẫn thường xuyên than phiền rằng họ không nhận được những đánh giá thỏa đáng để tiến bộ. Để giải mã vấn đề này, các nhà nghiên cứu đã đưa ra một so sánh đầy hình tượng trong bài báo khoa học "The Feedback Tango": Phản hồi không phải là việc truyền tin một chiều, mà giống như điệu nhảy Tango – một sự tương tác phức tạp đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa cả người dạy và người học.

Hình 1. Điệu nhảy Tango giữa người dạy và người học

Khi phân tích sâu vào nội dung các cuộc trao đổi giữa thầy và trò, các tác giả đã phát hiện ra lý do vì sao "điệu nhảy" này thường xuyên bị lỗi nhịp. Một trong những vấn đề lớn nhất là "thiên kiến khoan dung" (leniency bias), nghĩa là các giảng viên thường quá "dễ tính" và ngần ngại đưa ra những lời phê bình mang tính xây dựng. Hệ quả là sinh viên thường nhận được những phản hồi chất lượng thấp: những lời khen chung chung, thiếu cụ thể và quan trọng nhất là thiếu một kế hoạch hành động rõ ràng để họ biết mình cần sửa đổi ở đâu. Thêm vào đó, nhiều buổi phản hồi biến thành màn độc thoại của giảng viên, trong khi đúng ra nó phải là một cuộc đối thoại hai chiều cởi mở.

          Để khắc phục tình trạng này, bài báo nhấn mạnh triết lý "cần hai người mới nhảy được Tango". Một điệu nhảy đẹp cần sự tin tưởng và thấu hiểu lẫn nhau, do đó giáo dục y khoa cần chuyển hướng sang xây dựng những mối quan hệ lâu dài (longitudinal relationships) thay vì những cuộc gặp gỡ chớp nhoáng. Khi thầy và trò có đủ thời gian để tạo dựng một "liên minh" bền vững, họ sẽ cảm thấy an toàn về mặt tâm lý để thảo luận về những thiếu sót và cùng nhau tiến bộ, giống như những bạn nhảy ăn ý đã quen thuộc với từng bước di chuyển của nhau.

          Về mặt giải pháp thực tế, các tác giả đưa ra những khuyến nghị táo bạo nhằm thay đổi văn hóa phản hồi. Thay vì kỳ vọng tất cả bác sĩ đều là những nhà giáo dục giỏi, các trường nên chấp nhận sự thật rằng "không phải ai cũng biết nhảy đẹp" và chỉ nên tập trung đào tạo một nhóm nhỏ giảng viên nòng cốt thực sự có kỹ năng phản hồi tốt. Đồng thời, các công cụ đánh giá cần được cải tiến: loại bỏ những mục khen ngợi sáo rỗng để tập trung "đất" cho những góp ý sửa đổi, và tuyệt đối nên chuyển sang đánh giá trên máy tính để tránh việc chữ viết tay nguệch ngoạc làm mất đi giá trị của thông tin. Chỉ khi nhìn nhận phản hồi là một vũ điệu tương tác đầy tinh tế, chúng ta mới có thể gỡ bỏ được "nút thắt" bấy lâu nay trong đào tạo y khoa.

Tài liệu tham khảo

Bing-You, R., Varaklis, K., Hayes, V., Trowbridge, R., Kemp, H., & McKelvy, D. (2018). The Feedback Tango: An Integrative Review and analysis of the content of the teacher–learner feedback exchange. Academic Medicine, 93(4), 657–663. https://doi.org/10.1097/acm.0000000000001927

Trung tâm Thực hành Mô phỏng Y khoa https://cmp.duytan.edu.vn/trung-tam-mo-phong-y-khoa

Tác giả: ThS.BS. Nguyễn Hoàng Quỳnh Mai

Người duyệt bài: ThS.BS. Nguyễn Đình Tùng

Người đăng bài: CN. Lê Thị Hoa