Răng khôn (răng số 8) là răng mọc sau cùng trên cung hàm, thường xuất hiện trong độ tuổi 18–30. Do không còn đủ chỗ trên cung hàm, răng khôn rất dễ mọc lệch, mọc ngầm và gây ra nhiều biến chứng, trong đó xô lệch răng là hậu quả thường gặp nhưng hay bị bỏ qua.

Không chỉ làm mất thẩm mỹ, xô lệch răng do răng khôn còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến khớp cắn và sức khỏe răng miệng lâu dài.

1. Vì sao răng khôn có thể gây xô lệch răng?

Khi răng khôn mọc lên trong điều kiện cung hàm đã ổn định, nó thường:

• Không đủ khoảng trống để mọc thẳng
• Mọc nghiêng về phía răng số 7
• Bị kẹt trong xương hàm nhưng vẫn tiếp tục trồi lên

Lực mọc của răng khôn sẽ đẩy dồn toàn bộ dãy răng phía trước, đặc biệt là nhóm răng cửa hàm dưới – nơi xương mỏng và dễ di chuyển.

Quá trình này diễn ra âm thầm trong nhiều năm, khiến bệnh nhân khó nhận biết sớm.

2. Biểu hiện xô lệch răng do răng khôn

Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Răng cửa hàm dưới chen chúc, xoay nhẹ
• Các răng đang đều dần trở nên khấp khểnh
• Khớp cắn thay đổi, cảm giác cộm khi cắn chặt
• Thức ăn dễ mắc kẹt giữa các răng

Nhiều người sau khi niềng răng xong vài năm bị tái lệch cung răng, nguyên nhân thường liên quan đến răng khôn chưa được xử lý.

3. Hậu quả của xô lệch răng do răng khôn

3.1. Mất thẩm mỹ khuôn mặt và nụ cười

Răng chen chúc khiến:

• Nụ cười kém hài hòa
• Răng cửa không còn thẳng hàng
• Gương mặt mất cân đối nhẹ theo thời gian

Điều này ảnh hưởng lớn đến sự tự tin trong giao tiếp.

3.2. Rối loạn khớp cắn

Xô lệch răng làm thay đổi tương quan giữa hai hàm, gây:

• Cắn lệch, cắn chéo
• Mỏi hàm khi ăn nhai
• Đau khớp thái dương – hàm

Lâu dài có thể dẫn đến rối loạn khớp cắn mạn tính.

3.3. Tăng nguy cơ sâu răng và viêm nha chu

Răng chen chúc khiến việc vệ sinh khó khăn:

• Mảng bám tích tụ nhiều
• Dễ sâu kẽ răng
• Viêm nướu, viêm nha chu sớm

Đây là vòng xoắn bệnh lý âm thầm nhưng rất phổ biến.

3.4. Ảnh hưởng kết quả chỉnh nha

Ở những bệnh nhân từng niềng răng:

• Răng khôn mọc sau có thể làm tái xô lệch
• Phá vỡ kết quả chỉnh nha trước đó
• Tăng nguy cơ phải niềng lại lần hai

Do đó, đánh giá và xử lý răng khôn là bước quan trọng trong kế hoạch chỉnh nha.

4. Khi nào nên nhổ răng khôn để phòng xô lệch răng?

Bác sĩ thường chỉ định nhổ răng khôn khi:

• Răng khôn mọc lệch, mọc ngầm
• Cung hàm không đủ chỗ
• Có dấu hiệu chen chúc răng cửa
• Trước hoặc sau khi chỉnh nha

Nhổ răng khôn sớm giúp loại bỏ lực đẩy tiềm ẩn, bảo vệ sự ổn định của cung răng lâu dài.

5. Kết luận

Xô lệch răng do răng khôn là biến chứng tiến triển chậm nhưng hậu quả lâu dài về thẩm mỹ, khớp cắn và sức khỏe răng miệng. Chủ động thăm khám, chụp phim đánh giá răng khôn và xử lý đúng thời điểm là giải pháp hiệu quả nhất để giữ hàm răng đều đẹp bền vững.

Tác giả: ThS. BSNT Nguyễn Hà Quốc Trung

Người duyệt: TS. BS Lê Anh Tuân,ThS. BS. Nguyễn Thị Tân

Đăng bài: ThS. BS Trần Anh Tuấn